Od 1 maja 2014 r. łatwiej zatrudnić cudzoziemca

Opublikowany 2014/05/19

Obowiązująca od 1 maja 2014 r. nowa ustawa o cudzoziemcach wprowadziła znaczące zmiany w zakresie zatrudniania cudzoziemców w Polsce. Obcokrajowcy w ramach jednego postępowania mogą uzyskiwać zezwolenie na pracę i zgodę na pobyt w naszym kraju. Ponadto utrata pracy przez cudzoziemca nie będzie już połączona z utratą zezwolenia na pobyt.

1 maja 2014 r. weszła w życie nowa ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Zastąpiła ona ustawę z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 628).

Nowej ustawy o cudzoziemcach nie stosuje się do obywateli:

Obowiązująca od 1 maja 2014 r. nowa ustawa o cudzoziemcach wprowadziła znaczące zmiany w zakresie zatrudniania cudzoziemców w Polsce. Obcokrajowcy w ramach jednego postępowania mogą uzyskiwać zezwolenie na pracę i zgodę na pobyt w naszym kraju. Ponadto utrata pracy przez cudzoziemca nie będzie już połączona z utratą zezwolenia na pobyt.

1 maja 2014 r. weszła w życie nowa ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Zastąpiła ona ustawę z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 628).

Nowej ustawy o cudzoziemcach nie stosuje się do obywateli:

● państw członkowskich Unii Europejskiej,

● państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej

oraz członków ich rodzin, którzy do nich dołączają lub z nimi przebywają (osoby te nie muszą ubiegać się o pozwolenie na pobyt i pracę w Polsce).

Krótsze procedury, zezwolenia na dłuższy okres, jedno zezwolenie na pobyt jak i na pracę

Istotną nowością jest możliwość występowania o jedno zezwolenie – zarówno na pobyt, jak i na pracę. Cudzoziemiec przybywający do Polski w celach zarobkowych będzie mógł ubiegać się o zezwolenie na pobyt oraz pracę w ramach jednej procedury. Poprzednio to pracodawca, który chciał zatrudnić w Polsce obcokrajowca, musiał starać się dla niego o zezwolenie na pracę, po pozytywnym załatwieniu tej sprawy cudzoziemiec mógł wystąpić o zezwolenie na pobyt.

Nowa połączona procedura wydawania zezwolenia na pobyt i pracę pozwoli uniknąć sytuacji, gdy dana osoba może w dalszym ciągu legalnie pracować w Polsce, ale wygasło jej zezwolenie na pobyt.

Zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wojewoda udziela, gdy cudzoziemiec:

● planuje pobyt na obszarze Polski w celu wykonywania pracy oraz

● posiada ubezpieczenie zdrowotne (lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia w Polsce) oraz źródło stabilnego i regularnego dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu,

● ma zapewnione na terytorium Polski miejsce zamieszkania,

● będzie wykonywał pracę na rzecz podmiotu, który nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy,

● będzie miał zagwarantowaną w pisemnej umowie zawartej z podmiotem powierzającym wykonywanie pracy, będącej podstawą wykonywania pracy, wysokość wynagrodzenia nie niższą niż wysokość wynagrodzenia pracowników wykonujących w tym samym wymiarze czasu pracy pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.

Ponadto nowa ustawa wydłużyła z 2 do 3 lat maksymalny okres, na który cudzoziemcom będzie udzielane zezwolenie na pobyt czasowy.

Test rynku pracy

Brak możliwości zaspokojenia przez pracodawcę potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy musi zostać odpowiednio zweryfikowany. Weryfikacji tej (zwanej testem rynku pracy) dokonuje wojewoda na podstawie informacji wydanej na podstawie rejestrów bezrobotnych i poszukujących pracy lub na podstawie negatywnego wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy.

Wspomniana informacja będzie wydawana:

● z inicjatywy pracodawcy, a następnie załączana przez cudzoziemca do wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę,

● przez starostę właściwego ze względu na:

● główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca, lub

● siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, w przypadku gdy specyfika pracy wykonywanej przez cudzoziemca nie pozwala na wskazanie głównego miejsca jej wykonywania.

Testu rynku pracy od 1 maja 2014 r. nie będzie trzeba robić, w sytuacji gdy m.in.:

● zawód, w którym cudzoziemiec będzie pracował, lub rodzaj pracy, która będzie mu powierzona, znajduje się w wykazie zawodów i rodzajów pracy, w stosunku do których wydanie zezwolenia na pracę nie wymaga uwzględnienia informacji starosty (wykazy takie ogłaszają wojewodowie w formie rozporządzenia i są one publikowane w dzienniku urzędowym danego województwa), lub

● cudzoziemiec bezpośrednio przed złożeniem wniosku posiadał zezwolenie na pracę lub zezwolenie na pobyt i pracę u tego samego pracodawcy na tym samym stanowisku,

● brak takiej konieczności wynika z odrębnych przepisów, np. obcokrajowiec spełnia warunki określone w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz.U. Nr 16, poz. 85; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1534). Chodzi tu np. o obywatela Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Gruzji, Republiki Mołdowy, Federacji Rosyjskiej lub Ukrainy, wykonującego prace pielęgnacyjno-opiekuńcze lub jako pomoc domowa na rzecz osób fizycznych w gospodarstwie domowym.

PRZYKŁAD

Pracodawca z województwa mazowieckiego chce zatrudnić na okres 8 miesięcy, na stanowisku kierowcy ciągnika siodłowego, obywatela Ukrainy. Takie stanowisko zostało wymienione w rozporządzeniu Wojewody Mazowieckiego z 30 czerwca 2009 r. w sprawie kryteriów wydawania zezwoleń na prace cudzoziemców na terenie województwa mazowieckiego (Wojewódzki Dziennik Urzędowy z 2009 r. Nr 106, poz. 3033). Z tego powodu w opisanym przypadku nie będzie konieczności wydawania przez starostę informacji o braku możliwości zaspokojenia przez pracodawcę potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy.

Więcej czasu na złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt

Obcokrajowiec zobowiązany jest złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w czasie jego legalnego pobytu w Polsce. Jest to zatem możliwe nawet w ostatnim dniu takiego pobytu.

Przed 1 maja 2014 r. istniał obowiązek zachowania terminu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego na 45 dni przed upływem legalnego pobytu cudzoziemca w Polsce. Dotrzymanie powyższego terminu powodowało ogromne trudności dla cudzoziemców i prowadziło często do sytuacji, w której mieli oni problemy z legalizacją swojego pobytu w Polsce.

Utrata pracy nie oznacza automatycznej utraty zezwolenia na pobyt

Nowa ustawa o cudzoziemcach umożliwia cudzoziemcowi pozostawanie bez pracy (maksymalnie przez okres 30 dni) i nie będzie wiązało się to z automatycznym cofnięciem zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W poprzednim stanie prawnym utrata pracy powodowała również utratę zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Ponadto obcokrajowiec przebywający w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę musi powiadamiać pisemnie wojewodę o utracie pracy u któregokolwiek z podmiotów powierzających wykonywanie pracy, wymienionych w zezwoleniu. Termin powiadomienia wojewody właściwego ze względu na miejsce aktualnego pobytu cudzoziemca wynosi 15 dni roboczych.

Utrata pracy u wszystkich podmiotów powierzających wykonywanie pracy, wymienionych w zezwoleniu, nie będzie skutkowała jego cofnięciem, jeśli przytrafi się cudzoziemcowi nie więcej niż raz w trakcie ważności zezwolenia.

Wojewoda cofnie zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, jeżeli stanowisko określone w zezwoleniu uległo zmianie lub wysokość wynagrodzenia została obniżona, a zezwolenie to nie zostało zmienione.

Postępowania wszczęte przed 1 maja 2014 r.

Do postępowań administracyjnych dotyczących uzyskania zezwolenia na pracę w Polsce, których nie zakończono do dnia wejścia w życie nowej ustawy o cudzoziemcach, należy stosować przepisy poprzednio obowiązującej ustawy o cudzoziemcach.

PRZYKŁAD

Spółka z o.o. zamierza zatrudnić cudzoziemca i w związku z tym stara się dla niego o zezwolenie na pracę w Polsce. 25 kwietnia 2014 r. spółka złożyła stosowną ofertę pracy w powiatowym urzędzie pracy. W tych okolicznościach starosta właściwy ze względu na siedzibę spółki informację o braku możliwości zaspokojenia przez pracodawcę potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy musi wydać w terminie obowiązującym pod rządami „starej” ustawy o cudzoziemcach, czyli w ciągu 7 dni liczonych od 25 kwietnia (z założeniem, że z analizy rejestrów bezrobotnych i poszukujących pracy nie wynika możliwość zorganizowania rekrutacji).

Zestawienie najważniejszych zmian w regulacjach dotyczących zatrudniania cudzoziemców

Do 30 kwietnia 2014 r.

Od 1 maja 2014 r.

Zezwolenie na pobyt na czas oznaczony wydawane było na okres do 2 lat.

Zezwolenie na pobyt czasowy wydawane jest maksymalnie na okres do 3 lat.

Osobno wydawano zezwolenia na pracę i na pobyt tymczasowy (to pierwsze uzyskiwał pracodawca, zaś drugie – cudzoziemiec).

Możliwość uzyskania jednego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (wniosek składa sam cudzoziemiec).

Brak możliwości zaspokojenia przez pracodawcę potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy był ustalany na podstawie informacji starosty właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

Termin na przedstawienie przez starostę ww. informacji wynosił odpowiednio 7 i 14 dni.

Brak możliwości zaspokojenia przez pracodawcę potrzeb kadrowych na lokalnym rynku pracy ustalany jest na podstawie informacji starosty właściwego ze względu na:

● główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca, lub

● siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi; w przypadku gdy specyfika pracy wykonywanej przez cudzoziemca nie pozwala na wskazanie głównego miejsca jej wykonywania – siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

Termin na przedstawienie przez starostę ww. informacji wynosi odpowiednio 14 i 21 dni.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 2 pkt 2, art. 98–101, 114–126 i art. 513 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – Dz.U. z 2013 r., poz. 1650

● art. 10 ust. 4 pkt 1, art. 88c, art. 90 ust. 5 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 674; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1650

● art. 56 i 58–60 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach – j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 628